Geschiedenis De Schoolmeester

Papiermolen aan het Guispad te Westzaan

Papiermolens als De Schoolmeester zijn van wereldwijde betekenis geweest. Zij schreven geschiedenis door het produceren van kwalitatief hoogwaardig papier.

Aan de Zaan wordt de eerste papiermolen in 1605 genoemd, maar waarschijnlijk dateert hij uit 1601. Aan de eerste Zaanse papiermolens zijn vooral de namen van de Zaandijkers Honig en Van der Ley verbonden.
De eerste Zaanse papiermolens maakten alleen grauw, blauw basterd en bordpapier, zoals de molen De Schoolmeester dat nog steeds doet. De fabricage van witpapier volgde pas later.

Aan de Zaan werd een aantal belangrijke vindingen gedaan, waaronder de maalbak of zgn. ‘Hollander’. Het principe van het papiermaken bestaat uit het vervezelen van textielafval zoals bijvoorbeeld lompen, oud touw en viswant.
Door gebruik te maken van de maalbak kon men het proces van papierpap maken tot een kwart van de tijd beperken en de kwaliteit van het product aanzienlijk verbeteren. Mét succes, want aan het einde van de 17e eeuw telde de Zaanstreek zo'n 40 papiermolens, alle ingericht met twee of drie schepkuipen. De Schoolmeester was sinds 1692 steeds in handen geweest van gelijktijdig één of twee eigenaren, maar vanaf 1 januari 1977 was dit nog in die van één, namelijk Vereniging De Zaansche Molen.

In juni 2002 werd een 4 jaar durende restauratie afgesloten waarbij de gehele fundering en de houtconstructie van de droogschuur onder handen werden genomen. Dit was de grootste restauratie voor de vereniging tot dusver. De kosten hiervan bedroegen ca. ƒ 1.000.000,00
(± € 450.000,00).

Op deze foto uit de collectie Ohlen ziet u De Schoolmeester op 12 maart 1927.
De molen was mooigezet ter gelegenheid van het 70-jarig jubileum van meesterknecht de heer Willem Kat, die toen 81 jaar oud was.